STRONA O TEMATYCE MILITARNEJ
   
  Fortyfikacje i nie tylko
  Linia Mołotowa
 

Fortyfikacje Linii Mołotowa i ich niemieckie odpowiedniki po drugiej stronie Sanu.

Po ustaleniu w 1939 roku niemiecko-radzieckiej linii demarkacyjnej, Armia Czerwona przystąpiła do budowy „linii rejonów umocnionych na nowej granicy państwowej”. W ten sposób w latach 1940 – 1941, powstało pasmo warowne, zwane obecnie linią Mołotowa, czyli pas umocnień z licznymi betonowymi schronami bojowymi, mający w założeniu bronić granic Związku Radzieckiego przed inwazją niemiecką.

System fortyfikacji Linii Mołotowa zaprojektował generał - lejtnant wojsk inżynieryjnych Dymitrij Michajłowicz Karbyszew, twórca budowanej wcześniej Linii Stalina. Całością prac wykonawczych kierowała Rada Techniczna przy Głównym Zarządzie Inżynieryjnym, pod przewodnictwem marszałka Borisa Michajłowicza Szaposznikowa.

Plan przewidywał wybudowanie około 10 tysięcy schronów bojowych, zgrupowanych w 13 rejonach umocnionych. W obecnych granicach Polski zachowały się w całości 3 oraz fragmenty kolejnych 3 rejonów umocnionych. Na południowym wschodzie znajduje się część fortyfikacji Raworuskiego i Przemyskiego Rejonu Umocnionego. Umocnienia te stanowią imponującą pamiątkę tamtych czasów, gdyż Armia Czerwona wdrożyła prawdziwie rewolucyjne koncepcje taktyczne, a obiekty bojowe zostały wyposażone  w najnowocześniejsze uzbrojenie.

Zajęcie zachodnich terenów Polski przez Niemców spowodowało, że dotychczasowy system niemieckich fortyfikacji wschodnich znalazł się na głębokim zapleczu. Niezbędne stało się więc przygotowanie nowej linii obronnej dla zabezpieczenia granicy ze wschodnim sąsiadem podczas wojny na zachodzie Europy. Linię nowych fortyfikacji wytyczono, wykorzystując istniejące już umocnienia Prus Wschodnich oraz rzeki stanowiące dogodne przeszkody naturalne, dlatego jest ona obecnie nazywana Linią San, Wisła, Narew. Południowy odcinek tej linii umocnionej, wiążący Karpaty z Wisłą i położony naprzeciw Raworuskiego i Przemyskiego RU, nazwano pozycją graniczną Galicja. Fortyfikacje niemieckie, podobnie jak linia Mołotowa miały również cechy ofensywne. Początkowo zaprojektowano i budowano umocnienia polowe przewidziane do późniejszej rozbudowy w fortyfikacje stałe.

Schrony są tak wkomponowane w ukształtowanie terenu, że obecnie wiele z nich trudno jest odszukać. Zostały one najczęściej usytuowane w wyższej części stoku, w miejscach zapewniających dobre pole ostrzału, na przypuszczalnych kierunkach uderzeń. Schrony były powiązane siecią okopów i rowów umożliwiających wymianę ich załóg.

Główne atrakcje kulturowe i przyrodnicze zlokalizowane w pobliżu projektowanego
„Szlaku umocnień nadsańskich”:

-          duże kompleksy leśne, głównie tereny  Parku Krajobrazowego Gór Słonnych oraz Parku Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego

-          sąsiedztwo kulturowego „Szlaku ikon” w dolinie Sanu oraz „Szlaku Szwejka” i „Szlaku architektury drewnianej”,

-          liczne obiekty drewnianej architektury świeckiej i cerkiewnej, unikalne na skalę światową, np.: Ulucz, Czerteż, Dobra, Piątkowa itp.

-          posiadające unikalne zbiory muzea (Muzeum Budownictwa Ludowego – ok. 150 obiektów architektury drewnianej, zgromadzonych na terenie parku etnograficznego (38 ha) – oraz Muzeum Historyczne w Sanoku (zamek) – kolekcja ponad 700 ikon, największa
w kraju kolekcja prac Zbigniewa Beksińskiego),

-          Jedyny w Polsce pomnik Dobrego Wojaka Szwejka w Sanoku, wraz z uliczką jego imienia.

-          zespół parkowo-pałacowy w Krasiczynie (przykład renesansowego założenia pałacowego),

-          kompleks twierdzy Przemyśl (XIX) – jednej z 3 największych fortec Europy.

-          liczne zabytkowe dwory znajdujące się w miejscowościach położonych wzdłuż Sanu (np. Bachórzec, Dubiecko, Nienadowa, Nozdrzec i inne),

-          spływ kamięgami w dolinie Sanu (Sanok – Międzybrodzie - Mrzygłód),

-          unikalna w ponadregionalnej skali kolejka wąskotorowa Przeworsk-Dynów (z najdłuższym w Polsce tunelem kolei wąskotorowej – 602 metry); kolejka posiada zabytkowy tabor,

-          ciekawe imprezy: Jarmark Folklorystyczny, Festiwal „Muzyka na pograniczach” (Sanok), Jarmark Królewski (Mrzygłód), festiwal „Galicja”, impreza plenerowa „Kozacy pod zamkiem” -  z pokazem szermierki z różnych epok historycznych (Krasiczyn),

-          Zalew Soliński  i Myczkowiecki – zapora w Solinie jest najwyższą w Polsce 82 m.

-          Zamek Kmitów w Lesku oraz na górze Sobień

-          Renesansowa synagoga obronna w Lesku wraz z największym w regionie kirkutem, oraz liczne judaika wzdłuż całej trasy.

-          Zabytkowy układ miejski: Sanoka, Leska, Mrzygłodu, Dynowa, Dubiecka i Przemyśla.

-          Malownicze przełomy Sanu, szczególnie w Górach Słonnych, przy których liczne obiekty rekreacyjne, oraz rybne stawy hodowlane w starorzeczu Sanu.

-          Liczne występowanie źródeł wód mineralnych – solankowych, oraz wybierzysk oleju skalnego – ropy naftowej.

-          Unikatowe arboretum w Bolestraszycach k. Przemyśla.

Oryginalne pomniki przyrody w formie piaskowcowych wychodni: Leski Kamień, Orle Skały, Ściana Skalna w Myczkowcach, Wolańska Skała Granicka i inne.

 

Wykaz rozpoznanych bunkrów linii Mołotowa leżących na trasie objętej projektem

Lp.

Miejscowość

Lokalizacja

1.        

Bóbrka

las 200 m nad gosp. agr. „U Brosta”

2.        

Bóbrka

Przy kamieniołomie, od str. wsi

3.        

Myczkowce

 na skraju lasu, 1/3 drogi z Myczkowiec do Uherzec, ok. 300 m. na NN/S od ośrodka „Caritas”

4.        

Podkamionka

Nad posesja p. Gryzieckiego, 150m od krzyżówki

5.        

Zwierzyń

Przy drodze, przed OW „Uroczysko” przy szlaku turyst. zielonym i spacerowym żółtym na Czulnię

6.        

Lesko – Glinne

100 m na W od Kamienia Leskiego, nad drogą,

7.        

Lesko

 

8.        

Lesko

ul. Osiedlowa

9.        

Lesko

koło mostu

10.    

Lesko

obok stacji benzynowej

11.    

Lesko

cmentarz

12.    

Lesko

obok drogi na Jankowce

13.    

Lesko

Wzgórze nad cmentarzem

14.    

Lesko

Posada 31

15.    

Lesko

Posada

16.    

Postołów

Wola Postołowa – 70 m od drogi, nad bagnami

17.    

Postołów

Wola Postołowa – nad tartakiem

18.    

Postołów

Wola Postołowa -

19.    

Łukawica

Za torami, na krawędzi lasu

20.    

Bezmiechowa

50 m od drogi

21.    

Załuż

Bukowina

22.    

Załuż

Bukowina

23.    

Załuż

Koło Sołtysa

24.    

Załuż

 

25.    

Załuż

Stok wzgórza  464.9

26.    

Załuż

W lesie

27.    

Załuż

Wzgórze Sobień

28.    

Załuż

Za domkiem dróżnika

29.    

Załuż

Załuż 16, naprzeciw stacji PKP

30.    

Załuż

Załuż 67, koło torów

31.    

Załuż

Załuż 71

32.    

Załuz

 

33.    

Załuż

Obok drogi

34.    

Załuż

 

35.    

Bykowce

Ul. Przemyska 25

36.    

Bykowce

W lesie

37.    

Sanok

Olchowce, ul. Tetmajera, obok cmentarza jenieckiego

38.    

Sanok

Olchowce, nad ul. Przemyską, na wprost „Stomilu”

39.    

Sanok

Olchowce, Horowycze

40.    

Sanok

Olchowce, osiedle wojskowe

41.    

Sanok

Olchowce, ul. Chrobrego  24

42.    

Sanok

Olchowce obok szkoły

43.    

Sanok

Olchowce -pod lasem

44.    

Sanok

Olchowce

45.    

Sanok

Olchowce przy ul. Przemyskiej

46.    

Sanok

Olchowce

47.    

Sanok

Olchowce

48.    

Tyrawa Solna

100 m za cmentarzem, w zagajniku

49.    

Tyrawa Solna

Tyrawa Solna 61

50.    

Dobra

Koło cmentarza

51.    

Dobra

k. kapliczki, w połowie wsi pod lasem

52.    

Dobra

Na terenie leśniczówki

53.    

Ulucz

Hroszówka k. Domku myśliwskiego

54.    

Ulucz

200 m na N od domku myśliwskiego, nad droga

55.    

Jabłonica Ruska

Na granicy z Uluczem, 100 m od drogi w głębi lasu, nad stromym jarem z potokiem

56.    

Jabłonica Ruska

Na stokach wzgórza 361 m npm, drewniano-ziemny

57.    

Wołódź

300 m od skrzyżowania z drogą  na Hutę Poręby (S), 2 m poniżej drogi w kierunku rzeki

58.    

Wołódź

100 m przed skrzyżowaniem z droga na Hute Poręby, 75 m od drogi, na skraju lasu.

59.    

Siedliska

75 m od mostku, po N str. Potoku, na skraju lasu

60.    

Siedliska

20 m nad drogą, poniżej drogi gruntowej wiodącej do leżących wyżej zabudowań

 

Źródło:

Plamowski Krzysztof

Prezes Zarządu

Bieszczadzkie Towarzystwo Cyklistów

www.btc.bieszczady.pl

 
  Chcesz poprosić o zgodę na wykorzystanie informacji zawartych na tej stronie napisz do administratora bkslodz@gmail.com  
 
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=
Copyright http://militaria2.pl.tl/ Wszystkie prawa zastrzeżone. Całość ani żaden fragment niniejszej strony nie może być wykorzystany w formie drukowanej lub elektronicznej bez uzyskania zgody autora tekstu oraz autora niniejszej strony internetowej.